با توجه به حادثه پيش آمده در تاريخ 17/4/88 براي آسفالت كردن مسير گوسفندسرا در دامنه قله دماوند و آگاهي فدراسيون از موضوع بلافاصله نامه‌اي تهيه و به مراجع ذيصلاح ارسال گرديد كه متن آن به شرح زير مي‌باشد.

با توجه به حادثه پيش آمده در تاريخ 17/4/88 براي آسفالت كردن مسير گوسفندسرا در دامنه قله دماوند و آگاهي فدراسيون از موضوع بلافاصله نامه‌اي تهيه و به مراجع ذيصلاح ارسال گرديد كه متن آن به شرح زير مي‌باشد.

جناب آقای صادق محصولی
وزیر محترم کشور

با سلام و احترام
با ابراز تاسف فراوان به استحضار می‌رساند ضایعه‌ای غیرقابل جبران در دامنه‌ی قله‌ی دماوند ـ‌ مسیر گوسفندسراـ در حال وقوع است.‌

محمود شعاعي
رييس فدراسيون
نائب رييس فدراسيون کوهنوردي آسيا

رونوشت:

-    سرکار خانم جوادی معاون محترم رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت از محیط زیست جهت استحضار و صدور دستورات مقتضی

-    جناب آقای اسفندیار رحیم مشایی معاون محترم رییس جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی ، گردش‌گری و صنایع دستی کشور جهت استحضار و صدور دستورات مقتضی

-    حجت‌الاسلام والمسلمين حاج آقا يحيي‌زاده، نماينده محترم مجلس شوراي اسلامي؛ جهت استحضار

منطقه شکار ممنوع سهند

سر آغاز:
این منطقه اگر چه از نظر فراهم آوری شرایط زیستگاهی برای برخی از گونه های حیات وحش و آبزیان و نیز برخورداری از شرایط بالقوه تفرجگاهی حائز اهمیت فراوانی است ولی ارزش و اعتبار سهند بیشتر به خاطر منابع آب فراوان و وسعت و غنای مراتع آن میباشد.  

موقعیت:
دامنه رشته کوههای سهند به عنوان بخشی از سلسله جبال البرز در جنوب استان آذربایجانشرقی و شرق دریاچه ارومیه با وسعت 135000 هکتار بین 54/45 تا 29/49 طول شرقی و 43/37 تا 02/38 عرض شمالی موقعیت منطقه شکار ممنوع سهند را مشخص میکند .

 تاریخچه:
منطقه شکار ممنوع سهند از سال1379 به عنوان منطقه شکار ممنوع با هدف حفظ زیستگاه  و گونه مهم قوچ و میش ارمنی تحت مدیریت قرار گرفته است .

 قابلیتهای توریستی:
سهند را بدلیل انبوهی گیاه و چمن و گل و مرتع عروس کوهستانهای ایران میگویند زیرا سطح تمام منطقه کوهستانی پوشیده از گیاه و چمن و گل و مرتع است . سهند در بهار گلزاری بی بدیل است و همچنین در دامنه های کوهستانی سهندو زیباترین دره های آبرفتی همراه با روستاها و باغها و کشتزارها و جلوه های شگفت پدید اورده است و نیز قله های سهند پذیرای تعداد زیادی از کوهنوردان و عاشقان طبیعت میباشد .

 زیستگاهها و حیات وحش:
از زیستگاههای مهم این منطقه رودخانه لیقوان زیستگاه گونه حمایت شده ماهی قزل آلای خال قرمز میباشد . همچنین سهند به عنوان یکی از ارتفاعات بلند استان در کنار زیستگاههای مختلف و متنوع با دیگر مناطق کوهستانی استان نظیر سبلان و قره داغ و کنتال رقابت میکند . از گونه ها جانوری شاخص منطقه می توان قوچ و میش ارمنی و خرس قهوه ای و سیاه گوش و گربه وحشی و گرگ و روباه معمولی و شغال را نام برد و از پرندگان مهم نیز میتوان به کبک معمولی و کبک چیل و بلدرچین و باقرقره و انواع پرندگان شکاری اشاره کرد .

پوشش گیاهی:
مراتع سهند شامل انواع گون ها و گونه هایی از درمنه و گند میان علوفه ای و گونه های مرغوب لگومینوز و نیز انواع درختان و درختچه های خشکی پسند سامل بنه و ارس و بادام کوهی و زرشک بوده و از نظر پوشش گونه های چوبی دارای زالزالک و تعداد بسیار کمی گلابی وحشی میباشد .

پوشش گیاهی شاخص منطقه میتوان گرامینه:فرفیون و مریم گلی و اسطو خودوس و خوانواده شقایق :شنگ و غازیاغی و ختمی و گون معرفی نمود .

 مدیریت:
این منطقه زیر نظر شهرستان اسکو توسط محیط بانی اسکو و پست حفاظتی اربط و پست حفاظتی ذنجناب تحت عنوان منطقه شکار ممنوع سهند اداره و مدیریت میشود .

 

 

منطقه شکار ممنوع قره قشلاق

سر آغاز:
منطقه شکار ممنوع قره قشلاق بعد از تالاب قوریگل اهمیت زیادی نسبت به تالاب های موجود استان دارد که به علت وجود انواع گیاهان آبزی و کنار آبزی و محل زاد اوری و زمستان گذرانی پرندگان مهاجر و همچنین زیستگاه پرندگان نادر از جمله میش مرغ قابلیتهای زیادی برای توسعه توریسم و کارهای تحقیقاتی دارد .

 موقعیت:
تالاب قره قشلاق با وسعت 48000 هکتار در جنوب شرقی دریاچه ارومیه و در ناحیه شمالی دشت میاندوابو حوزه آبگیر آن قرار دارد و بین 04/46_45/45 طول شرقی و 04/37 _ 25/37 عرض شمالی قرار دارد .

 تاریخچه:
این تالاب از سال 1364 به عنوان منطقه شکار ممنوع تحت حفاظت قرار گرفته است و علت حفاظت این منطقه داشتن قابلیت زیستگاهی مناسب برای زمستان گذرانی و تابستان گذرانی پرندگان مهاجر در دستجات انبوه و در مسیر مهاجرت قرار گرفتن پرندگان آبزی میباشد .

 زیستگاهها و حیات وحش:
منطقه قره قشلاق یک اکوسیستم ویژه و منحصر به فرد با چشم اندازهای طبیعی و زیبا و با آبگیرها و ماندابهای شاخص یکی از زیستگاههای مهم و بسیار مناسب برای تعداد کثیری از انواع پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی میباشد با توجه به شرایط ویژه حاکم بر منطقه و تلاقی آب شور دریاچه ارومیه با آبهای شیرین مصب رودخانه ها اکوسیستم بارزی برای انواع پرندگان بوجود آورده که بدلیل همجواری با پارک ملی دریاچه ارومیه جهت تغذیه به این منطقه روی بیاورند .

از گونه های شاخص پرنده در تالاب قره قشلاق میتوان به میش مرغ و غاز خاکستری و عروس غاز اشاره نمود .

 مدیریت:
این منطقه زیر نظر اداره حفاظت محیط زیست بناب و توسط 2 پاسگاه محیط بانی اداره و به عنوان منطقه شکار ممنوع مدیریت میشود.

 

تالاب بین المللی قوریگل

سر آغاز:
با توجه به این که دریاچه قوریگل جزء تالابهای بین المللی ثبت شده در کنوانسیون رامسر میباشد و نیز برای شماری از پرندگان مهاجر آبزی و حمایت شده از نظر زیستگاهی حائز اهمیت ملی و بین المللی است . حفاظت از آن به عنوان یک هدف اولیه و اصلی بر سایر بهره وریهای مقدم میباشد . دریاچه قوریگل با توجه به دارا بودن قابلیتهای مختلف مینواند در بر گیرنده اهدافی چون حفاظت از تنوع زیستی و آموزشی و تحقیقات و اکوتوریسم و غیره میباشد .

 موقعیت:
تالاب قوریگل با وسعت 200 هکتار در 45 کیلومتری جنوب شرقی تبریز قرار دارد و بین 44/46 تا 42/46 طول شرقی و 55/37 عرض شمالی قرار دارد .

 تاریخچه:
در سال 1354 به عنوان تالاب بین المللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده و در سال 1373 جزء مناطق شکار ممنوع مدیریت میشود .

 قابلیتهای توریستی:
این تالاب از دیدگاه جهانگردی و سیاحتی نیز از جاذبه های مهم استان آذربایجانشرقی است و به علت داشتن شرایطی چون وجود چشم انداز مناسب تنوع پرندگان آبزی و دسترسی به مراکز شهری و وجود علاقه عمومی به تفرج و گذراندن اوقات فراغت در طبیعت آن از قابلیتهای ویژه ای برخوردار بوده و به علت قرار گرفتن در جاده ترانزیتی تهران- تبریز مسافران زیادی را پذیرا میباشد .

 یستگاهها و حیات وحش:
در دهه های قبل این مناطق محل عبور و زیستگاه قوچ و میشهای ارمنی بوده که به قوچ و میشهای منطقه سهند در ارتباط بودند ولی به علت توسعه شهری و ایجاد صنایع در مسیر این ارتباط قطع شده است .

از حیات وحش این منطقه میتوان به پستاندارانی چون جربیل ایرانی و موش کشتزار و موش مغان و گرگ و روباه و سمور سنگی اشاره نمود .

حدود 92 گونه پرنده نیز در این تالاب شناسایی شده که میتوان به اردک سرسفید و اردک مرمری و اردک بلوطی اشاره نمود این گونه ها طبق تقسیم بندی Iucn در کلاس در حال تهدید طبقه بندی شده اند .

از خزندگان تالاب میتوان به مارمولکهای تالاب قوریگل و مارها و گرزه مار و مار پلنگی و کور مار و مار چلیپر اشاره کرد .

دوزیستان تالاب شامل pelobates syriacus  و قورباغه bufo viridis  و قورباغهhyla savignyi  و قورباغه rana ridibunda و قورباغه rana camerani اشاره نمود و ماهی تالاب و ماهی کپور معمولی یا cyprinus carpio میباشد .

 پوشش گیاهی:
بیش از 280 گونه گیاهی در منطقه تشخیص داده شده است که %89 از گونه های گیاهی در حوزه قوریگل و حدود %11 از گیاهان آبزی دریاچه و حوزه بلافصل آن تشکیل شده است . که شامل:

گونه های گیاهی حوزه آبریز از جمله بومادران و شنگ و گل گندمو آلبالوی وحشی و زنبق کوهی و شیرین بیان و نسترن و گیاهان آبزی تالاب شامل نی و لوئی و عدسک آبی گیاهان غوطه ور در آب شامل بارهنگ آبی و آلاله آبزی و قوشاب شانه ای و انواع جلبک و فیتو پلانکتون می باشد .

 مدیریت:
این منطقه به مرکزیت اداره حفاظت محیط زیست بستان آباد و توسط پست غیر چارتی حفاظتی تالاب بین المللی قوریگل به عنوان منطقه شکار ممنوع مدیریت میشود .

 

منطقه شکار ممنوع جزیره اسلامی

 سر آغاز:
جزیره اسلامی به عنوان بزرگترین جزیره از مجموع جزایر دریاچه ارومیه که پارک ملی و ذخیره گاه بیوسفر شناخته میشود محسوب شده که با داشتن هفت ابادی تنها منطقه مسکونی این مجموعه بوده که تحت تاثیر دخالتهای انشانی قرار گرفته است . این شبه جزیره با داشتن مناظر و چشم انداز های بدیع و کوهستانهای صخره ای مرتفع و خطوط ساحلی و همچنین پراکندگی درخت و درختچه های جنگلی در ارتفاعات و چشمه های متعدد و نزدیکی به شهرهای پر جمعیتی مانند تبریز و ارومیه دارای ارزش و استعداد خاصی میباشد .

 موقعیت:
جزیره اسلامی با 23000 هکتار وسعت در ضلع شرقی دریاچه ارومیه و 70 کیلومتری غرب تبریز قرار گرفته و بین 43/37 تا 56/37 عرض شمالی و 23/45 تا 35/45 ول شرقی قرار دارد .

 تاریخچه:
جزیره اسلامی از سال 1351 تحت حفاظت و از سال 1365 به عنوان منطقه شکار ممنوع مدیریت میشود که احیاء حیات وحش موجود در جزیره اولین هدف حفاظت بوده است .

قابلیتهای توریستی و ارزشهای تاریخی و فرهنگی:
جزیره اسلامی به دلیل واقع شدن در مسیر بزرگراه شهید کلانتری و نزدیکی به شهرهای تبریز و ارومیه و داشتن چشم اندازهای زیبا داری جاذبه های خاص توریستی بوده که شرایط مناسبی جهت اکوتوریسم و کوهنوردی و صخره نوردی و شنا و قایق سواری و ... را فراهم نموده است . همچنین به علت داشتن ویژگیهای منحصر به فرد میتواند به عنوان پارک طبیعت مورد استفاده قرار گیرد .

از آثار تاریخی و دیدنی جزیره میتوان به قلعه هلاکو که در بالای ارتفاعات جزیره واقع شده اشاره کرد که منتسب به هلاکوخان مغول میباشد .

 حیات وحش و زیستگاهها:
از حیات وحش جزیره میتوان به گوشتخورانی مانند گرگ و روباه و شغال و سمور سنگی و از جوندگان به جرد ایرانی و از خزندگان میتوان به سوسمار و آکامای قفقازی و گرزه مار و مار پلنگی و مار آتشی اشاره کرد . پرندگان هم شامل کبک و کبوتر چای و عقاب طلائی بوده و از پرندگان مهاجر هم بلدرچین فاخته و باقرقره را میتوان نام برد . تعداد زیادی هم پرنده آبزی مانند اردک سرسبز و تک پهن و ارده ای و فیلوش و سر حنایی و آنقوت و تنجه و کشیم و از پرندگان شکاری مانند سنقر تالابی و سنقر گندم زار و دلیجه و بالابان نیز در منطقه دیده میشوند .

 پوشش گیاهی:
پوشش درختی و درختچه ای منطقه ارس و بادام کوهی و بنه و زالزالک و نسترن و انجیر و آلو و توت وحشی و داغداغان و ... و پوشش علفی جزیره شامل 79 گونه و اغلب از گونه های گندمیان و کاسنیان و نخودیان و میخک میباشد .

  مدیریت:
این منطقه زیر نظر شهرستان اسکو توسط سر محیط بانی سرای و محیط بانی گمیچی تحت عنوان منطقه شکار ممنوع اداره و مدیریت میشود .

 

 منطقه شکار ممنوع کاغذ کنان

موقعیت:
منطقه شکار ممنوع کاغذ کنان با وسعت 55000 هکتار بین 4/47 تا 19/48 طول شرقی و 15/37 تا 24/37 عرض شمالی قرار گرفته است .

اهمیت:
اهمیت این منطقه به دلیل شرایط خاص زیستگاهی برای انواع گونه های حیات وحش میباشد .

همچنین منطقه شکار ممنوع کاغذکنان به عنوان اخرین زیستگاه  آهو و گونه در معرض انقراض پلنگ در استان آذر بایجان شرقی شناخته شده است .

 تاریخچه:
منطقه کاغذکنان از سال 1380 به عنوان منطقه شکار ممنوع تحت مدیریت سازمان محیط زیست میباشد .

 گونه های جانوری شاخص منطقه شکار ممنوع کاغذکنان:

1-     آهو

2-     کل و بز

3-     پلنگ

4-     سیاه گوش

5-     خرس قهوه ای

6-     گرگ

7-     شغال

8-     روباه معمولی

9-     کبک

10- کبک چیل

 

 گونه های گیاهی شاخص منطقه شکار ممنوع کاغذکنان:

1-     ارس

2-     بنه

3-     داغداغان

4-     زالزالک

و انواع گیاهان مرتعی و گراسها

 

   

منطقه شکار ممنوع یکانات

 موقعیت:

منطقه شکار ممنوع یکانات در شمالغربی شهرستان مرند از شمال به شهرستان جلفا و از شرق به منطقه حفاظت شده مراکان و از غرب به پناهگاه حیات وحش کیامکی و از جنوب به اراضی روستاهای مغول یکان و یکان علیا و روستای یامچی محدود میشود .

این منطقه با وسعت 58800 هکتار بین 20/45 تا 20/45 طول شرقی و 58/38 تا 38/38 عرض شمالی قرار گرفته است .

 اهمیت:
اهمیت منطقه شکار ممنوع یکانات به خاطر ارتباط بیولوژیک به پناه گاه حات وحش کیامکی و منطقه حفاظت شده مراکان و نیز قرار گرفتن در مسیر گدار قوچ و میشهای ارمنی می باشد .

 تاریخچه:
منطقه یکانات از سال 1363 بعنوان منطقه شکار ممنوع تحت مدیریت میباشد.

 

 گونه های جانوری شاخص منطقه شکار ممنوع یکانات:

1-     قوچ و میش ارمنی

2-     گرگ

3-     سیاه گوش

4-     پلنگ

5-     کل و بز

 

گونه های گیاهی شاخص منطقه شکار ممنوع یکانات:
شامل پوششهای مرتعی و انواع گراس و گون و شور و درمنه میباشد .

 

 منطقه فسیلی مراغه

موقعیت جغرافیایی و وسعت:
منطقه فسیلی مراغه در جنوب شهرستان تبریز و دامنه جنوبی کوههای سهند و شرق مراغه قرار گرفته است و دارای 40000 هکتار وسعت میباشد .

 اهمیت:
اهمیت این منطقه به دلیل وجود فسیلهای متعلق به دوران سوم زمین شناسی (بر اساس گزارش micguenem به فون فسیل مراغه اصطلاحا pontian اطلاق میشود که عمدتا تا اطراف دریای سیاه را در بر میگیرد) میباشد .

شرایط خاص منطقه در دورانهای مختلف زمین شناسی موجب تکوین ذخیره گاه منحصر به فرد فسیلی گشته است و نیز این منطقه در زمره ذخیره گاههای فسیلی مهم اسیا که دارای اشتهار جهانی میباشد قرار گرفته است .

 تاریخچه:
این منطقه در اوایل سال 1840 میلادی توسط مسافران روسی کشف شد و اولین نمونه برداری توسط abich در سال 1857 میلادی انجام گرفت.

از سال 1974 میلادی سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری دانشگاه U.C.L.A و موزه کانتی لو انجلس  به سرپرستی برنارد کمبل نمونه برداری از این منطقه را شروع نمود و این فسیلها در بایگانی موزه تهران موجود میباشد . طرح تحقیقاتی مربوط به این منطقه توسط آقای دکتر پور ابریشمی فسیل شناس دانشگاه تبریز از محل اعتبارات سال 1380 شمسی اجرا شده و تاکنون مراحل تحقیقاتی ان ادامه دارد .

در مورخه 18/2/81 منطقه ای به وسعت 716هکتار از آن ناحیه جهت تصویب در شورای عالی حفاظت محیط زیست به عنوان اثر طبیعی ملی پیشنهاد شده است .

 فون فسیلی منطقه فسیلی مراغه:

طبق گزارشات پروفسور کمبل و همکارانش در سال 1974 فون تشخیص داده شده شامل انواع زیر است:

1-     محل پراکندگی انواع متعددی از آنتیلوپ و آهو ها مانندoioceros bouli  در مردق میباشد که به رسوبات متعددی از قسمت اروپای شرقی در همان سن است . نوع دیگری trogocerus amaltheus که پراکندگی ان از اسپانیا تا مجارستان و رومانی و بلغارستان و اکراین و یونان بوده است . بدین ترتیب شباهتی بین منطقه مردق تا نواحی شرقی و غربی اروپا دیده میشود .

2-     خانواده زرافهgiraffidae  

3-     خانواده macharirodonts felidae که نوع بهتر و مشخص تر ان ببر دندان خنجری است که در مراغه یافت میشود .

4-     خانواده equidae یا اسب سانان

5-     علف خواران بزرگ شامل کرگدنها و ماستودونها و خانواده bovidae

پیش از آن كه به كوه برويم، بايد بدانيم كه ورزش در طبيعت، تفاوت بنيادی با ورزش‌های ديگر دارد. نخست اين كه محيط اين ورزش (كوهستان) دست ساخته‌ی انسان نيست، بلكه حاصل ميليون‌ها سال كار عوامل پيچيده‌ی طبيعی است و به اين دليل اگر آسيبی به محيط كوهستان وارد سازيم، جبران آن به سادگی ميسر نخواهد بود. ديگر آن كه عامل‌های موجود در كوهستان بسيار نيرومند و تحرك آنها تا حد زيادی پيش‌بينی نشدنی است و از اين رو خطر برای ورزشكار بی‌احتياط و ناآزموده بسيار زياد است. يكی از كوه‌نوردان باتجربه گفته است كه در كوه‌نوردی دو چيز را بايد بياموزيم: اصول ايمنی در كوهستان برای آن كه به خود آسيب نرسانيم، و اصول حفاظت كوهستان برای آن كه به كوه آسيب نرسانيم.

نخستين برنامه‌های كوه‌پيمايی خود را بهتر است كه همراه فرد يا گروهی باتجربه اجرا كنيد. معمولاً اينان می‌دانند كه رفتن به چه منطقه و تا چه ارتفاعی برای يك مبتدی مفيد و جذاب است. همچنين می‌دانند كه چه وسايل و موادی برای شما لازم است. در عين حال بهتر است كه خودتان به ايشان توضيح دهيد كه تاكنون چه كارهای كوه‌نوردی كرده‌ايد، و بگوييد كه قصد نداريد در ابتدای فعاليت‌های جدی خود كار برجسته و دشواری انجام دهيد!

منبع : مینودشت